Mijn grootouders kwamen uit India. Mijn ouders groeiden op in Suriname. Ik leef tussen twee werelden en probeer te begrijpen wat er onderweg is doorgegeven. Wat we vaak ons gedrag noemen, is zelden alleen van onszelf. Het is gevormd door wat we hebben gezien, gevoeld en meegekregen. Soms zonder woorden. Zonder uitleg. In deze blog neem ik je mee in mijn zoektocht naar wat er onder gedrag ligt. In mijn familie. In relaties. En in hoe ik kijk als moeder en als ondernemer.
Intergenerationeel trauma tussen Suriname en Nederland. Wat we doorgeven zonder het te weten
Er zijn verhalen die niet in woorden worden doorgegeven, maar in gedrag. In stiltes. In hoe we reageren. In hoe we liefhebben of juist afstand houden. Intergenerationeel trauma gaat niet alleen over wat iemand heeft meegemaakt, maar over wat daarvan onbewust wordt doorgegeven, van generatie op generatie. Tussen Suriname en Nederland krijgt dat een extra laag.
Twee werelden, één geschiedenis
De relatie tussen Suriname en Nederland is historisch beladen. Kolonialisme, slavernij, contractarbeid en migratie hebben diepe sporen nagelaten. Veel Surinaamse families dragen verhalen van verlies, aanpassing en overleving met zich mee, ook als die nooit echt zijn uitgesproken. Toen velen rond de onafhankelijkheid naar Nederland vertrokken, namen ze meer mee dan koffers. Hun geschiedenis. Hun overtuigingen. Hun manieren om te overleven. Maar overleven is niet hetzelfde als verwerken.
Waar begint een verhaal eigenlijk?
Soms realiseer ik me dat dit verhaal niet bij Suriname en Nederland begint. Mijn grootouders kwamen uit India. Ook zij droegen hun geschiedenis met zich mee. Van vertrek, van verlies, van opnieuw moeten beginnen. Wat zij niet konden verwerken, werd niet benoemd. Maar het verdween niet. Het vond zijn weg. Via mijn ouders. Naar mij.
Wat niet werd uitgesproken
In mijn familielijn zie ik ook iets anders terug. Iets wat minder zichtbaar is, maar wel voelbaar aanwezig. De positie van vrouwen. Het aanpassen. Het dragen. Het stilhouden van wat pijn doet. Er was niet altijd ruimte voor veiligheid of gelijkwaardigheid. Soms was er ongelijkheid. Soms ook hardheid. Niet alles werd benoemd. Maar ook dat wordt doorgegeven.
Waarom dit mij zo bezighoudt
Misschien boeit dit onderwerp mij daarom zo. Omdat ik probeer te begrijpen waarom we doen wat we doen. Waarom patronen zich herhalen, zelfs als we ze niet willen. Wat van mij is en wat ik heb meegekregen. En waar het begint. Bij mij? Bij mijn ouders? Of misschien al daarvoor.
De stilte die wordt doorgegeven
In veel Surinaamse en migrantengezinnen wordt niet makkelijk gesproken over pijn. Er is een cultuur van doorgaan. Sterk zijn. Zinnen als:
“Niet huilen.”
“Niet alles hoeft gezegd te worden.”
“Praat niet te veel.”
lijken goed bedoeld, maar laten weinig ruimte voor wat eronder ligt. Wat niet gevoeld wordt, verdwijnt niet. Het verschuift.
Wat is intergenerationeel trauma?
Intergenerationeel trauma betekent dat ervaringen van eerdere generaties doorwerken in het heden.
Niet alleen via verhalen, maar juist via gedrag, overtuigingen en gevoelens. Wat niet is verwerkt, verdwijnt niet. Het wordt, vaak onbewust, doorgegeven.
Tussen twee werelden
Opgroeien tussen Suriname en Nederland betekent vaak bewegen tussen twee werkelijkheden. De ene wereld waarin familie, loyaliteit en samen horen centraal staan. De andere waarin zelfstandigheid en jezelf uitspreken belangrijk zijn. Dat kan spanning geven. Tussen wie je bent en wie je denkt te moeten zijn.
Hoe het zichtbaar wordt
Intergenerationeel trauma is niet altijd zichtbaar als “trauma”. Het zit in kleine dingen:
• moeite met grenzen stellen
• het gevoel dat je nooit helemaal goed genoeg bent
• jezelf wegcijferen voor de ander
• controle willen houden of juist vermijden
• relaties waarin liefde en pijn door elkaar lopen
Het zijn geen bewuste keuzes. Het zijn vaak oude manieren om veilig te blijven.
Ondernemerschap als spiegel
Ik merk dat ik hier ook zo naar kijk in mijn ondernemerschap. Ik werk met mensen uit verschillende culturen en achtergronden. Wat iemand laat zien op de werkvloer, is vaak maar een klein deel van wat eronder ligt. Gedrag zie ik niet meer als alleen ‘lastig’ of ‘onprofessioneel’, maar als iets dat ergens vandaan komt. Iemand die zich terugtrekt. Iemand die controle houdt. Iemand die moeite heeft met verantwoordelijkheid. Er zit bijna altijd een verhaal achter. Dat betekent niet dat alles kan. Maar wel dat ik anders kijk. Met meer context. Meer geduld. En tegelijkertijd met duidelijkere grenzen. Misschien is dat voor mij leiderschap geworden: begrijpen, met duidelijke grenzen.
Van overleven naar leven
De generatie voor ons heeft geleerd te overleven. Onze generatie krijgt de kans om te voelen, te begrijpen en te kiezen. Niet om het verleden te veroordelen. Maar om het niet onbewust te blijven herhalen. Want naast pijn is er ook iets anders doorgegeven: kracht, veerkracht en doorzettingsvermogen.
Tot slot
Misschien is dat wat deze reis mij leert, als mens, als moeder en als ondernemer: Begrijpen betekent niet dat je alles accepteert. Maar het helpt je wel om bewuster te kiezen hoe je wilt reageren. En misschien ook dit: Mensen worden niet slecht geboren, pijn verplaatst zich.
En precies daar ligt de mogelijkheid om iets nieuws te laten ontstaan. Misschien is dat wat deze reis mij leert, als mens, als moeder en als ondernemer: Begrijpen betekent niet dat je alles accepteert. Maar het helpt je wel om bewuster te kiezen hoe je wilt reageren.
Geeta Louwe 