Het positieve verhaal van Suriname: Meer dan men denkt

In de gesprekken met een vriend, die zelf nog nooit een voet in Suriname heeft gezet, wordt vaak gesproken over armoede, een wankelende economie en een politiek bestel dat volgens hem op zijn zachtst gezegd niet deugt. Maar is dat wel echt de realiteit? Als we ons enkel laten leiden door wat de media ons vertellen, kunnen we inderdaad tot die conclusie komen.

Echter, ik geef hem graag 6 redenen waarom het eigenlijk beter gaat met Suriname dan veel mensen denken:

1. Overvloedige vruchtbaarheid: Een Surinaamse vriendin van me verwoordt het treffend: “Als je in Suriname honger hebt, ben je te lui om te eten.” Het land is buitengewoon vruchtbaar, en het is verrassend eenvoudig om zelfvoorzienend te zijn. Stop een vinger in de grond en je krijgt een hand terug.
2. Benzineprijzen: De prijs voor een liter benzine mag dan wel Srd 25 (€ 0,90) zijn, maar dat lijkt de Surinamer niet te deren. Ondanks de relatief hoge prijzen, blijven auto’s een statussymbool en houden de files de stad gevuld met auto’s.
3. Economische veerkracht: Het straatbeeld in Suriname transformeert snel, met een opkomst van nieuwe ondernemingen en investeringen die bijdragen aan de groei van de economie. Ondanks economische uitdagingen blijft Suriname floreren, met nieuwe bedrijven en investeringen die de groei voeden.
4. Toerisme: Suriname is in opkomst als toeristische bestemming, met een groeiend aantal bezoekers dat de schoonheid van het land ontdekt. Nieuwe accommodaties en voorzieningen worden gebouwd om aan de groeiende vraag te voldoen, wat Surinamers een nieuw toekomstperspectief biedt.
5. Olie-ontdekking: De recente ontdekking van olie voor de kust van Suriname brengt nieuwe kansen met zich mee, hoewel er discussie is over de eerlijke verdeling van deze rijkdom onder de bevolking. Dit opent de deur naar een veelbelovende toekomst voor het land.
6. Veerkrachtige houding: Ondanks politieke strubbelingen blijven veel Surinamers veerkrachtig, wat betekent dat ze in staat zijn om met tegenslagen om te gaan en positief te blijven, zelfs in moeilijke tijden. In de praktijk zie ik deze veerkracht terug in mijn eigen bedrijf, waar ondanks uitdagingen een wil om te groeien en te bloeien overheerst.

Kortom, ondanks de moeilijkheden en uitdagingen waar Suriname voor staat, zijn er tal van redenen om hoopvol te zijn over de toekomst van het land.

Mavis is een 53-jarige moeder van vier kinderen en woont in Suriname. Ze draagt een verhaal met zich mee dat geweven is met verschillende zoektochten naar geluk met liefdes uit Nederland. Haar kinderen delen geen gemeenschappelijke vaders; elk van hen vertegenwoordigt een uniek stukje van Mavis’ reis door het leven. 

Romario, 34 jaar oud, koestert zijn afkomst, hoewel zijn vader in Nederland woont. Hij weigert het label ‘product van een buitenechtelijke relatie’ te dragen en zijn moeder de ‘buitenvrouw’ van zijn vader te betitelen.

Abigail, 28 jaar oud, heeft haar vader slechts zelden gezien, aangezien hij eens een Nederlandse diplomaat was in Suriname, en haar slechts eens in de vijf jaar bezoekt. Voor Abigail een zeldzaam maar betekenisvol contact.

Michaël, 36 jaar oud, heeft een bewogen jeugd gekend. Na de scheiding van zijn ouders in Suriname vertrokken ze naar Nederland maar keerde hij na het behalen van zijn diploma’s met zijn zusje terug naar Suriname op zoek naar de liefde en aandacht van hun vader.

George, nu 81 jaar oud, verliet Suriname op 26-jarige leeftijd, achterlatend een complexe erfenis van kinderen bij zowel zijn vrouw als zijn ‘buitenvrouw’. Zijn afwezigheid liet een leegte achter in het leven van zijn achtergebleven kinderen in Suriname.

Deze verhalen zijn geen product van fictie; het zijn werkelijke gebeurtenissen van mensen die ik persoonlijk heb gekend en mee heb gesproken. En natuurlijk kan ik niet ontkennen dat er een vleugje persoonlijke ervaring in verweven zit.

In Suriname worden moeders van verschillende etnische achtergronden gesteund door uitgebreide familienetwerken, terwijl de afwezige vader een grote rol speelt in de mate van stress die zij ervaren bij het opvoeden van hun kinderen. Echter, in Nederland, waar drie generaties Surinamers nu wonen, lijken traditionele opvoedmethoden nog steeds stand te houden, ondanks de invloed van de westerse samenleving.

Voor alleenstaande Hindoestaanse- of Javaanse moeders in Nederland, die hun kinderen opvoeden in een family compound, of voor Creoolse- of Marron moeders die hulp krijgen van familieleden, vormt het vinden van de juiste opvoedingsmethode een uitdaging, aangezien traditionele en westerse waarden met elkaar in conflict kunnen komen.

Zolang vrouwen vasthouden aan traditionele familie waarden en moeders vasthouden aan traditionele opvoedingsmethoden, lijken vaders te ontsnappen aan hun verantwoordelijkheden, zowel in Suriname als in Nederland. Zo blijven de verhalen van Romario, Abigail, Michaël en de kinderen van George zich herhalen, generatie na generatie en blijft de afwezige vader altijd aanwezig.

In tegenstelling tot de anderhalf jaar durende greep van COVID-19 heeft de wetenschap bewezen deze strijd te kunnen winnen. Mijn gedachten gaan uit naar alle slachtoffers.

De afgelopen periode hebben we in ons hotel vooral gasten ontvangen die een familielid kwamen begraven. 

Nederland steunt Suriname met de ‘afdankertjes’ AstraZeneca. Chapeau voor de vrijwilligers die afreizen om te vaccineren. Zoals de buurvrouw van mijn stiefdochter, die nooit eerder in Suriname is geweest en moedig haar bijdrage levert. 

De ‘afdankertjes.’ Wat leeft er bij het Surinaams volk als dit de gedachte is. Argwaan? Angst? Kolonialisme? 
De doelgroep de ‘Blaka Sma’, letterlijk vertaald ‘zwarte mensen’ is de laatste die Suriname moet verlossen van de pandemie. Deze doelgroep bestaat vooral uit Marrons, aan wie de oproep is gedaan om zich te laten vaccineren. Marrons in Suriname zijn afstammelingen van mensen uit Afrika die door slavenhandelaren naar Suriname zijn gebracht. Zij bevrijdden zichzelf uit de slavernij en vluchtten het oerwoud in. De Marrons kenmerkten zich als zelfredzame mensen die wisten hoe te overleven in het oerwoud waar zij hun cultuur, geloof, familietradities en kunstuitingen in stand hielden.
Is het vreemd dat de Marrons de vijandige westerse wereld niet begrijpen en niet vertrouwen? Verklaart dit waarom de nakomelingen van deze doelgroep moeilijk te overtuigen is om zich te laten vaccineren?

Het is 1 juli 2021, Keti Koti – Verbreek de ketenen. Geen spijt maar wel excuses.
Voor het eerst in de geschiedenis komt een excuus van een gemeente in Nederland voor het slavernijverleden. Zo maakt de burgemeester van Amsterdam haar excuses voor de betrokkenheid van het Amsterdamse stadsbestuur bij de slavenhandel. 
‘In Amsterdam verdiende bijna iedereen aan de kolonie Suriname,’ zegt Burgemeester Femke Halsema.  

Excuses klinkt als ‘sorry’ maar het neemt niet altijd diepgewortelde gevoelens weg. Evenmin is herstelbetaling de oplossing om de rekening te vereffenen met het koloniale leed. Want aan wie betaal je en hoeveel betaal je?
Daden zoals het opnemen van het koloniale verleden in de geschiedenisboeken van Nederland en bijdragen aan het onderhoud van de koloniale monumentale panden in Suriname, gebouwd door de Hollanders, zijn veelbetekenende gebaren. Deze panden zijn zowel Surinaams als Nederlands erfgoed.

Ondertussen gaat het leven gewoon door. Op het Plein in Den Haag zijn de terrassen afgeladen vol. Een biertje op het terras staat symbool voor vrijheid.
In Suriname is er een totale lockdown op deze nationale feestdag, de ‘Dag der Vrijheden.’

We hebben de afgelopen anderhalf jaar benut om hotel Holland Lodge Paramaribo nog mooier te maken dan het al was en hebben gasten een verblijf geboden voor de verplichte zeven dagen quarantaine. Nu maken we ons op voor een nieuw tijdperk.

Eén ding is zeker. Zodra ik mijn tweede AstraZeneca-vaccin, waarvan ik de eerste in Suriname heb gekregen, heb gehaald op 2 juli, dien ik opnieuw het verzoek in bij het Consulaat van Suriname in Amsterdam om te mogen reizen naar Suriname. Mijn team heeft me nodig en ik heb mijn team nodig. Net zoals Nederland en Suriname onafscheidelijk aan elkaar verbonden zijn, zijn wij dat ook!

Tek’ a spoiti. Neem de prik. Laat je vaccineren, is de slogan in Suriname. Een grootschalige campagne is opgestart om mensen aan te moedigen zich te laten vaccineren. Gelukkig maar. Terwijl de rest van de wereld langzaam opengaat, ziet Suriname zich geconfronteerd met code zwart. Surinamers aarzelen om zich te laten vaccineren.

Foto’s en filmpjes uit Nederland over mogelijke bijwerkingen en gevaren van het vaccin worden onder de mensen verspreid. In mijn eigen kring blijkt dat ongeveer 6 op de 10 mensen niet gevaccineerd willen worden.

‘Als ik Covid krijg, maak ik afingisoep. Dat doen ze bij ons in het binnenland. Dan ben ik snel weer beter,’ zegt een arbeider van de aannemer.

‘Nee, ik wil nog geen prik. Ik wil eerst zien hoe het met anderen gaat,’ zegt een verpleegkundige notabene op de Covid-afdeling.

‘Ik, een prik! Nee, natuurlijk niet. Ik neem wel het risico om Covid te krijgen. Dan is het mijn karma,’ zegt een 62-jarige.

‘Die vaccins uit Nederland, Astra-sah-niek-kàh, toch? Die zijn gedoneerd door Nederland. Weet je waarom? Omdat ze onbetrouwbaar zijn. Het is afval. En wij mogen het hebben,’ is de reactie van onze lasser.

Allemaal lijken ze bang voor de naald.
Ondertussen is het code zwart, met dagelijks een avondklok vanaf 18.00 uur en ieder weekend een lockdown .
Het toerisme ligt op z’n gat. De waarde van de Surinaamse dollar is zwaar gedevalueerd. Maar een vaccinatie dat voor iedereen ongeacht leeftijd, ras, geloof of nationaliteit gratis beschikbaar is, wordt in twijfel getrokken. Vol verwondering volg ik de negatieve geruchten over het vaccin. Hebben we eindelijk HET middel naar het normale leven waar we zolang op zitten te wachten wordt het middel in twijfel gebracht.

Geen vaccin, geen IC bed… zou dat helpen? En dat blijkt te helpen, sinds vorig weekend, toen een patient overleed omdat er geen bed en geen zuurstof meer beschikbaar was.

Afgelopen woensdag mocht het onderwijspersoneel zich collectief laten vaccineren. Dat was niet aan dovemansoren gericht. De hele dag stroomden er mensen naar de vaccinatiebureaus. Tot ver na de avondklok stonden mensen in de rij om zich te laten vaccineren.
De politie ging langs om poolshoogte te nemen wat er gaande was. Ze lieten het vaccineren doorgaan.
Het vertrouwen in het vaccin is er ineens.

Het is zoals Quintis Ristie (de Lassie toverrijst held van de Nederlandse reclame) het zegt op de Surinaamse televisie: Het is niet of je Covid krijgt maar wanneer je het krijgt.
Tek’ a spoiti!

Wat hebben de Polen in Nederland en de Cubanen in Suriname met elkaar gemeen? Op 15 juni 2015 werd hotel Holland Lodge Paramaribo met het bijbehorend restaurant Lounge 67, feestelijk geopend. Ondanks dat we bewust ‘Holland’ in de naam van het hotel gekozen hadden, besloten we om de opening een Latijns tintje te geven. Waarom?

Het was tijdens de tweede regeerperiode van Bouterse. Reizen van Havana naar Paramaribo en vice versa werd in die tijd toegankelijk gemaakt door rechtstreekse vluchten. Een visum naar Paramaribo was niet nodig. De handelsmissie tussen Suriname en Cuba werd een feit. Of het staatshoofd uit eigen belang dikke maatjes met de Cubaanse staatshoofd Castro werd, laat ik hier in het midden.
De weg naar Suriname werd geopend voor Cubaanse artsen, muzikanten en dansers.
Dansers bewogen als losgelaten elastiekjes en danseressen traden op in weelderige pikante kostuums met veren op hun heupen, in hotels en discotheken.
En wie wordt er nou niet warm van zwoele salsamuziek? Het viel ook in de smaak bij de Surinamers. De Latino’s werden ware blikvangers.
Voldoende reden voor Holland Lodge Paramaribo om het openingsfeest een Latijns tintje te geven. We werden verrast door het bloemstukje van president Bouterse en de First Lady, en door de aanwezigheid van de Nederlandse ambassadeur, Ernst Noorman.

Inmiddels zijn de meeste dansers uit Suriname vertrokken. Daarvoor in de plaats werken er momenteel duizenden Cubanen in alle sectoren van de economie. In eigen land hebben zij immers een gratis opleiding genoten. Zij verrichten het werk dat Surinamers niet willen of kunnen doen. Sommige Cubanen maken gebruik van Suriname als tussenstop naar Amerika, het beloofde land. Zo ook onze vaste zanger, Angel Manuel, tegenwoordig Angel Nova, met 283.000 volgers op Instagram en te beluisteren op Spotify. Deze gelukszoeker is geslaagd. Cubanen, Venezolanen, Dominicanen, Haïtianen, Brazilianen en ‘nieuwe’ Chinezen, naast Creolen, Hindoestanen, Javanen, ‘oude’ Chinezen, Indianen en Nederlanders, vertegenwoordigen het Suriname van vandaag. Het integratieproces verloopt geleidelijk. Zolang Nederland Nederland is, zijn er migranten die het werk doen dat Nederlanders niet willen doen. Zo is ook Suriname Suriname, waar migranten het werk doen dat Surinamers niet willen doen.

Zowel in Nederland als in Suriname is men weleens van mening dat Suriname een derdewereldland is. Ik ben van mening dat Suriname net zo gewild is voor Zuid-Amerikaanse migranten als Nederland voor Polen is.

Als het integratieproces je zover heeft gebracht dat je jezelf bijna Surinamer mag noemen, dan zal je begrijpen waarom Surinamers en short-time hotels onafscheidelijk zijn.

In het jaar dat D.D. Bouterse dictator af was en het Surinaamse volk hem koos als president, in combinatie met een gunstig offshore project die mijn eega in Suriname mocht leiden en ik nog niet wist dat ik de liefde voor het land, waar ik wel geboren ben maar niet getogen, zo zou gaan koesteren ondanks de presidentiële eigenaardigheden maar ook de take-it-easy spirit, overvolle kindertehuizen, en het begrip buitenvrouwen en -mannen, maakte ik voor het eerst in mijn leven kennis met het begrip short-time hotel.

Ik hoef geen onderzoek te doen naar het aantal bezoekers van short-time hotels in Suriname, om vast te stellen dat de behoefte groot is. En al zou ik dat wel doen, dan zal het onderzoek toch in twijfel gebracht worden, omdat geen Surinamer zal bekennen ooit een short-time hotel te hebben bezocht. Het aantal short-time hotels liegt er niet om. In iedere wijk is wel minstens één hermetisch afgesloten perceel met hoge muren waarop een betonnen blok, met stalen roldeuren in een rij, staat. Je rijd je auto door de poort naar een van de roldeuren. Roldeur gaat open, je parkeert je auto, roldeur sluit. Er zijn in Suriname minstens net zoveel short-time hotels als ‘gewone’ hotels waar je wèl een overnachting met een ontbijtje kan boeken en de kentekenplaat van je auto gewoon zichtbaar is.

Het was 2014 en ik was nog eigenaar van Cosy Home and Living-Huishureninsuriname.nl, een bemiddelingsbureau voor (vakantie)huizen. We werden benaderd door een eigenaar van een complex aan de Mahonylaan, dat in het centrum van Paramaribo ligt, met de vraag of wij interesse hadden om dit complex te verhuren. Roshni en Robin, medewerkers van het bedrijf, brachten een bezoek. Zij maakten de inschatting dat dit object niet paste binnen ons concept. Ik bekeek de foto’s en werd nieuwsgierig en besloot om ook een bezoekje te brengen voordat we zouden afblazen.

Tijdens de rondleiding door het gitzwart geverfde gebouw viel me op, dat in een aantal kamers smalle spiegels van circa dertig centimeter breed, horizontaal op heuphoogte bevestigd waren. Op de begane grond waren de entrees van de kamers gescheiden door hoge houten schotten. ‘Bijzonder dat de spiegels op heuphoogte hangen. Je hebt er meer aan als ze rechtop staan. Dan hoef je niet zo te bukken om je gezicht te zien,’ zei ik tegen de man van Hindoestaanse afkomst die me rondleidde. Hij knikte en bevestigde mijn advies. Het object paste inderdaad niet binnen ons concept, maar ik zag het wel zitten om het complex over te nemen en er een studentenhuis van te maken. Immers, we konden in die periode de vraag naar studentenhuizen niet aan. En de houten schotten, zouden perfect zijn om een fiets tegenaan te stallen.

Suriname werd ontdekt door Nederlandse stagiaires. Circa drieduizend stagiaires wisten ieder jaar de weg naar Suriname te vinden. In de zorg, in het onderwijs maar ook bij ons op kantoor. Behalve de diaspora, die na de onafhankelijkheid een goede bron van inkomsten voor Suriname was, werd het land nu ook door andere Nederlanders als vakantieland ontdekt. Hoe leuk is het om aan je buren, uit de rijtjeshuis in je straat, te vertellen dat je een land bezocht hebt, waar zij nog nooit geweest zijn. Nee, deze keer was het geen Spanje, geen Frankrijk, geen Thailand, geen all-inclusive Turkije maar…….. Suriname, het land van duizend kleuren groen, gastvrijheid en lekker eten. Het land waar je diep in de jungle gewoon Nederlands praat. Waar de Indianen en Marrons je in het Nederlands antwoorden. Hoe geweldig!

Pas veel, veel later, toen het contract voor overname van dit gitzwart complex getekend was en ik een kapitaal aan een renovatie had uitgegeven, werd het me duidelijk waarom de spiegels horizontaal hingen. Een studentenhuis is het nooit geworden. Door mijn gebrek aan medeweten wist ik niet wat ik nu weet en deed ik niet wat ik nu doe. Het kan soms geen kwaad om niet alle feiten te kennen. Dat belemmert het maken van keuzes. Had ik geweten dat ik een short-time hotel had overgenomen dan had ik mijn kans misgelopen om eigenaar te zijn van een prachtig boutique hotel, Holland Lodge Paramaribo. God bestaat: ‘She blessed me.’

Veel Surinamers wonen vanwege economische redenen in een family compound. ‘Logisch toch, dat je dan naar een short-time hotel gaat voor een beetje privacy,’ zei Marlène tijdens een koffie moment op het terras. ‘Je hebt anders continue je familie om je heen.’ ‘Goh,’ zei ik. ‘En ik maar denken dat ze daar zitten te …. met hun buitenvrouw of buitenman.’ Ik had het echt mis! In Nederland zijn hotels sinds de Corona uitbraak innovatiever geworden met de verkoop van hun kamers. Een van de grotere hotelketens, een vooraanstaand familiebedrijf, biedt tegenwoordig ook kamers overdag aan, voor enkele uurtjes tot een dagdeel. Om welke reden? Family compound?

“Mijn notaris zei twee weken voor onze reis naar Suriname: ‘Ik ben echt aan vakantie toe.’ Maar nee, hij was absoluut niet jaloers dat Erik en ik mochten reizen en hij nog niet.

Op 1 maart 2020 stapte ik met een tevreden gevoel in het vliegtuig op luchthaven J.A. Pengel, met het plan om zes weken later terug te keren voor de verbouwing van Villa Famiri. Niet wetende dat het elf maanden en twintig dagen zou worden. We herinneren het ons allemaal, die cruciale periode toen op 15 maart 2020 de Corona-maatregelen in Nederland werden ingevoerd na het verontrustende drama in Italië, dat zijn oorsprong vond in China. In Suriname leek alles toen nog rustig.

Ik herinner me wat de manager van mijn hotel zei: ‘In Suriname wordt gezegd dat zwarte mensen geen Covid-19 krijgen. Dat is alleen voor blanken.’ Surinamers werden wakker geschud uit deze illusie. Het luchtruim ging dicht en zowel blanke Nederlanders als Surinaamse Nederlanders – de diaspora van Suriname – konden niet meer naar het land van hun hart reizen, niet genieten van de vrijheid die Suriname hen bood.

Na zeven dagen verplichte quarantaine mocht ik eindelijk naar buiten. Een door de overheid verplichte ‘wachter’ voor mijn huis, om te controleren of ik toch niet naar buiten zou glippen en Surinamers zou besmetten, terwijl ik een dag eerder negatief was getest, was overbodig. Ik had immers een quarantaineverblijf in mijn eigen hotel. Holland Lodge Paramaribo was goedgekeurd door de overheidsinstanties.

Na het ontbijt vertrokken Erik en ik naar Villa Famiri voor een afspraak met een aannemer. Het was de Dag van de Revolutie, die voor het eerst in tien jaar niet werd gevierd. De nieuwe president heeft deze naam afgeschaft en 25 februari 2020 omgedoopt tot de Dag van Bevrijding en Vernieuwing. Dat kan alleen in Suriname.

Onderweg zagen we een drukte van belang op de Wilhelminastraat. Lokale Surinamers waren onderweg van A naar B. Dit stond in schril contrast met de lege toeristische hotspots in Paramaribo. De historische panden zagen er vervallen uit en de nieuwe wandelpromenade, Wakapasi, bij de Palmentuin lag er troosteloos bij.

De minister van Volksgezondheid kreeg gisteren als eerste de Covid-19-vaccinatie. Televisie-uitzendingen besteden veel aandacht aan Covid-19, met dagelijkse updates over het aantal besmettingen, ziekenhuisopnames en overlijdens. In gesprek met Sabrina, een van mijn medewerkers, hoorde ik dat zij en haar familie gelukkig niet waren getroffen door Covid-19. Ze namen het virus serieus en bleven thuis, zoals velen in Suriname.

Opvallend is dat de Surinamers het virus veel serieuzer nemen dan de Nederlanders. Als Nederlanders net zo serieus worden als de Surinamers, dan mag mijn notaris straks op vakantie.”